Torsen

Torsen (2026) is een ruimtelijk werk over het doorgeven van een intergenerationeel trauma. Het verbeeldt drie figuren die aan elkaars schouders hangen.

Dit beeld gaat over mijn Pake Enne Bruinsma, mijn vader en ikzelf. En hoe de gebeurtenissen uit de tweede wereldoorlog zijn weerslag hebben op de nakomende generaties.

Enne Bruinsma zat in het verzet in Friesland en is opgepakt in februari 1945. Na een gevangenschap in de Blokhuispoort en het Scholtenhuis in Groningen is hij op 18 maart met een groep van 380 gevangenen getransporteerd naar het werkkamp Neuengamme. Je werk daar onder zulke barre omstandigheden, totdat je er bij neerviel. Veel gevangenen hebben dit dan ook niet overleefd.

Toen de geallieerden dichterbij Neuengamme kwamen, werd dit ontruimd en sporen van gewelddadigheden werden uitgewist. De gevangenen werden overgebracht naar drie boten die klaarlagen in de Lübecker Bocht in noord-Duitsland. Mijn pake kwam terecht op de Cap Arcona. Een voormalig cruiseschip. Hij overleed daar door een optelsom van uitputting, voedselgebrek en een gebrek aan sanitaire omstandigheden aan dyssentrie op zaterdag 28 april. Vijf dagen voordat de bevrijders kwamen.

Op 3 mei 1945 werden de schepen in de Lübecker bocht gebombardeerd door de Britten. In de veronderstelling dat op de schepen Duitse soldaten en materieel zaten, en dat zij probeerden te ontkomen. Door miscommunicatie en desinformatie gingen de Cap Arcona, de Thielbeck en de Deutschland naar de zeebodem inclusief 6000 gevangenen.

Pake Enne ligt begraven in een massagraf in Neustadt aan de Lübecker bocht.

Toen Pake Enne niet terugkwam uit Neuengamme heeft dit een enorme impact gehad op mijn vader. Hij heeft dit trauma met zich meegedragen.

Dat ook dit voor mij impact heeft gehad, is evident. Ook ik draag die last met mij mee.